Çene ve Eklem Rahatsızlığı Tedavisi

Paylaş:

Çene eklemi nedir?

Çene eklemi, çiğneme sistemine ait olan bir bölümdür.  Alt çenenin hareketleriyle ilgilidir ve kulakların hemen önünde bulunur. Çene eklemini meydana getiren alt ve üst çene kemikleri içinde bu kemik yapıları muhafaza eden disk (kıkırdak) yer alır. Disk bağlarla alt çenedeki kemik çıkıntısına tutunur. Dişlerin dışında çene eklemi ve çiğneme kasları da diş hekimlerinin tedavi ettiği dokular, organlar arasında bulunur.

Çene eklemi ve çiğneme kaslarındaki sorunlara yol açan etkenler nelerdir?

  • Diş sıkma/gıcırdatma (bruksim)
  • Travma: ani darbe, trafik kazası, spor yaralanması, düşme veya yaralanma.
  • Uzun süren ve ağzın çok açılmasını gerektiren diş tedavileri
  • Alt ve üst dişlerin birbirleri ile olan ilgisi (Oklüzyon)
  • Psikolojik nedenler
  • Sistemik hastalıklar: Tümör, infeksiyon ve iltihaplı romatizma gibi

Normal olmayan alışkanlıklar: Omuz ile çene arasında telefon tutmak, keman çalmak, yanak ve dudak ısırma, parmak emme, sakız çiğneme, postüral bozukluklar, kalem ısırma, tırnak yeme gibi

Çene eklemi hareketlerinde ve çiğneme kaslarında bir sorun ortaya çıktığında hastalarda ne gibi yakınmalar olur?

Hastaların büyük bir geneli, durumun başlangıçta kendilerine bir rahatsızlık verdiğinin farkında edemezler. Bu sebeple rahatsızlık ilerledikten sonra diş hekimine başvururlar. Hastanın en fazla fark edebileceği ve sorunun başlangıcındaki bulgular çene ekleminden tıklama gibi ses gelmesidir. Bu herhangi bir ağrıya sebep olmaz bu sebeple de çok uzun yıllar hastalar belirtiyle hayatlarını sürdürebilirler ancak bu esnada deformasyon meydana gelir. Bu durumda ağız açmada güçlük ve kilitlenme meydana gelebilir. Ağız açarken çene bir tarafa kayarak açılabilir. Çiğneme esnada  güçlük çekilebilir. Kulağın ön bölgesinde, çene eklemi, yüz ve boyun kaslarında ve şakaklarda ortaya çıkan ağrılar olarak belirlenebilir. Çene eklemi ile alakalı olan ağrılar çoğunlukla, çene eklemini de içeren sert ve yumuşak dokuların dejenerasyonu neticesi meydana gelir. Çene ekleminin dışını kapsayan kapsülde ya da içinde bulunan diskin yer değiştirmesi, eklem içi yüzeyini kaplayan yumuşak dokuların irritasyonu ve sert dokuların (kemik gibi) dejenerasyonu neticesi ortaya çıkabilir.

Çene eklemi rahatsızlığında ne gibi ağrılar ortaya çıkar?

Yüz bölgesinde, şakakta ve yanak bölümlerinden boyuna kadar yayılan ağrılar meydana gelebilir. Ağrılar bir anda ya da yavaş yavaş gelişebilir. Zamanla çok şiddetli olabilecek ağrılar, nevraljik ağrılarla karıştırılabilmektedir. Kaslarla alakalı olan ağrı ve diğer sorunlar çoğunlukla çenenin fazla çalışmasından dolayı olan yorgunluk tarzı ağrılardır.

Ağrının lokalizasyonunu doğru teşhis etmek önemlidir. Çoğu zaman hastalar kulağında bir problem olduğunu düşünür ve kulak burun boğaz hekimine gider. KBB uzmanları, o hastaya baktıkları zaman ise bir sorun olmadığını söyler. Oysa ağrının kaynağı, kulağın önünde olan çene eklemi olmaktadır.

Kulağımın önünde bir yerlerden tıklama, tıkırtı gibi sesler neden geliyor?

Bu bölge çene ekleminin olduğu kısımlardır. Daha çok alt çenenin hareketi esnasında (ağzı açmak- kapamak, esnemek, konuşmak, yemek yemek, sakız çiğnemek, çeneyi sağa ,sola, öne hareket ettirmek) tıklama gibi sesler  duyuluyorsa çene ekleminin düzeninin bozulduğu düşünülebilir.

Şayet çene eklemi akut ya da kronik bir ya da birden fazla etkenle karşılaşırsa bu durum diski tutan bağların uzamasına yol açabilir. Bunun neticesinde disk yerinden çıkar – çoğu zaman öne doğru düşer- ve çene hareketleri esnasında disk ve kemik yapı doğru pozisyona gelmeye çalışırken “tıklama” duyulur.

Çenemde hissettiğim tıklama seslerinin oluşması hangi etkenlerle oluşur?

Çoğunlukla travmadan bahsetmek mümkündür. Bu düşme, trafik kazası, spor yaralanması gibi yüze gelebilecek ani şiddetli (akut) bir darbe olabilir, gibi diş sıkma-gıcırdatma gibi uzun zaman içinde çene eklemlerinin karşılayabileceğinden fazla basınca maruz kalmasına yol açan (kronik) bir travma olabilir. Bunun dışında sistemik olarak yani diğer bütün eklem bağlarının da zayıf ve uzamaya meyilli olması durumu da (laksatif eklem) çene ekleminin düzenin bozulmasına bir yatkınlık oluşturabilir. Bu faktörlerden biri ya da birkaçı bir araya gelerek rahatsızlığı başlatabilir. Esas olarak sistemin kaldırabileceğinden fazla bir yüke maruz kalması çene ekleminde rahatsızlıklara yol açabilir.

Diş sıktığımı-gıcırdattığımı nasıl anlarım?

Diş sıkma- gıcırdatma alışkanlığı bruksizm olarak isimlendirilir. Toplumun büyük bir bölümünde diş sıkma/gıcırdatma alışkanlığı olmasına karşın, farkında olanların sayısı oldukça azdır. Uykuda bilinçaltında olduğu için kişi, diş sıktığının farkında olmaz, yalnızca sonuçlarını fark edebiliyorlar.

Belirtiler:

  • Özellikle sabah şakaklarda yoğunlaşan baş ağrıları
  • Kulak önlerinde ve yanaklarda da ağrı
  • Yüzde yorgunluk hissi
  • Dişlerde hissedilen hassasiyet
  • Dil kenarları ve yanak içlerinde diş izlerinin belirgin olarak izlenmesi bruksizme bağlı olabilir.

Diş gıcırdatmanın çene hastalığıyla bir ilgisi bulunur mu?

Diş sıkma ve gıcırdatma çene eklemi ve kas rahatsızlıklarını hızlandıran, arttıran, ve bir etken olarak bize kendini gösterir. Eklem ve kas rahatsızlığı başlamadan önce uygun tedbirlerin alınmasını şarttır.

Yıllar boyunca her gece ya da her gece olmasa dahi aralıklarla gece boyunca dış sıkma, gıcırdatma yapıldığında, çene ekleminde çok büyük deformasyonlar meydana gelebilir. Diş gıcırdatması ile diş sıkmasını arasındaki farkı bilmek gerekir.

Esnerken sürekli çenem çıkıyor. Ne yapmam gerekiyor?

Çene çıkması ile kilitlenme aynı şeyler değildir. Çene ekleminin ağız çok açıldığı zaman olması gereken yeri geçmesi çene çıkması olarak isimlendirilir. Hasta kesinlikle ağzını kapatamaz, çene açık kalır. Bu durumda en kısa sürede diş hekimine başvurulmak gerekir. Çene çıkığı diş hekimi tarafından manipülasyon ile yerine oturtulur ve diş hekimi gerekli bulursa ilaç reçete edebilir. Çok sık çene çıkığı olan kişiler esneme anına dikkat etmeli ve çeneyi aşırı açmaktan uzak durmalıdır. Bu tip hastalarda çene çıkmasını engellemek için cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyulabilir.

Baş ağrısı çene eklemi rahatsızlığı ile ilgili olabilir mi?

Baş ağrısının çeşitli sebepleri mevcuttur. Nöroloji, fizik tedavi uzmanı, çene eklemi hastalıkları alanında uzmanlaşmış diş hekimleri gibi pek çok tıp alanını ilgilendiren bir konudur. Baş ağrılarının sıklığı, süresi, şiddeti ve lokalizasyonu teşhisin doğru konmasında önem teşkil eder. Çene eklemi sorunların da baş ağrısı meydana gelebilmektedir.

Çene eklemi rahatsızlıklarında tedavi alternatifleri nelerdir?

Çene eklemi rahatsızlıklarının tedavisi teşhis ile ilgili olarak ortopedik ve romatizmal hastalıklarda olduğu gibidir. Tedavinin esas hedefi, çene eklemi içindeki basıncın düzenlenmesi ve gerekli çene işlevlerinin normal yapılabilmesinin uygulanmasıdır. Tedavi konservatif tedavi olarak nitelendirilen ortopedik apereylerin (splint), fizik tedavi yöntemlerinin kullanılması ve alışkanlıkların belirlenmesinin ardından, rahatsızlığın kontrol edilmesi için yol göstermenin hastalara öğretilmesinin genellikle yeterli olduğu araştırmalarla kanıtlanmıştır. Bilimsel yayınlar, teşhisin doğru konulduğu zamanlarda, çene eklem rahatsızlıklarının %85’ten çoğunun konservatif tedavi ile kontrol altına alınabildiğini ortaya koyar. Çoğu zaman hastalar korkup tedavi olmak istemezler, çünkü ameliyat olacaklarını düşünürler. Cerrahi müdahale gerekliliği, yüzde 5 dolaylarındadır. Ki bu rakam ilerlemiş hastalar için geçerlidir. Bu sebeple korkmaya gerek yoktur.

Çene eklemi rahatsızlıklarında hastalar kime gitmeliler, diş hekimlerinin böyle bir uzmanlık alanı var mı?

Çene eklemi rahatsızlıkları, baş, boyun yüz ağrıları ve çene rahatsızlıkları alanında uzmanlaşmış diş hekimlerinin kontrol etmesi gereken durumlardır. Fakat hastalar diş hekimlerine bu gibi bir rahatsızlıkları olduğunu söylemesi gerektiğini dahi fark etmezler, genelde bilmezler.

Çene rahatsızlığımın tanısı için röntgen çekilmesi gerekir mi?

Bu alanda uzmanlaşmış diş hekimlerinin ortamala olarak 30-40 dakikada tamamlanan muayeneleri neticesinde rahatsızlıklarının evresi ile ilgili bilgi verilmektedir. Teşhis muayene ile olmaktadır. Çene Eklemi Rahatsızlığı mevcut olan hastaların muayenesinde sağlık problemlerinin ve ağız hastalıklarıyla ilgili bilgiler alındıktan sonra ağız içi, çene eklemi ve baş, boyun ve yüz bölgesindeki bütün kasları içeren detaylı muayene neticesi teşhis konmaya çalışılır. Çoğu hastada sadece iyi bir muayene ile teşhis koyabilmek mümkündür. Çeşitli durumlarda ise MRI, tomografi gibi görüntüleme tekniklerinden faydalanmak gerekebilir.

Paylaş:
Benzer Yazılar